নতুন দিল্লী-ভাৰত চৰকাৰে ক্ৰিপ্টোকাৰেন্সী প্লেটফৰ্মসমূহৰ ওপৰত অধিক কঠোৰ দৃষ্টি ৰখাৰ বাবে এক নতুন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। যোৱা ৮ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ ‘ফাইনেন্সিয়েল ইনটেলিজেন্স ইউনিট’ (FIU-India) এ ভাৰ্চুৱেল ডিজিটেল এছেট (VDA) বা ডিজিটেল সম্পত্তিৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বাবে ধন সৰবৰাহ বিৰোধী (AML) আৰু সন্ত্ৰাসবাদত পুঁজি যোগান প্ৰতিৰোধ (CFT) সম্পৰ্কীয় নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহ সংশোধন কৰিছে। এই নতুন নিয়মৰ অধীনত ক্ৰিপ্টো এক্সচেঞ্জ আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত সেৱা প্ৰদানকাৰীসকলৰ বাবে ‘কে-ৱাই-চি’ (KYC) প্ৰক্ৰিয়াটো অধিক সূক্ষ্ম আৰু কঠোৰ কৰা হৈছে— যাতে ডিজিটেল সম্পদসমূহ কোনো ধৰণৰ অবৈধ কাৰ্যকলাপত ব্যৱহাৰ হ’ব নোৱাৰে।
ভাৰতীয় বিত্তীয় চোৰাংচোৱা গোট (FIU-IND) ৰ নতুন নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ক্ৰিপ্টো এক্সচেঞ্জসমূহে এতিয়া গ্ৰাহকৰ পঞ্জীয়ন বা ‘অনবৰ্ডিং’ৰ সময়ত অধিক গভীৰভাৱে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিব লাগিব। কেৱল সাধাৰণ পৰিচয় পত্ৰ পৰীক্ষা কৰিলেই এতিয়া কাম নচলিব। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এক্সচেঞ্জসমূহে এতিয়া নিম্নলিখিত তথ্যসমূহ সংগ্ৰহ কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে:
• ব্যক্তিগত পৰিচয়: গ্ৰাহকৰ সঠিক পৰিচয়ৰ সবিশেষ আৰু যোগাযোগৰ ঠিকনা।
• বৃত্তি আৰু উপাৰ্জন: গ্ৰাহকৰ পেচা বা বৃত্তি কি আৰু তেওঁৰ বাৰ্ষিক উপাৰ্জনৰ পৰিসৰ কিমান, সেইটোও জানিব লাগিব।
• লাইভনেছ ডিটেকশ্যনৰ সৈতে চেলফি: গ্ৰাহকৰ পৰিচয় নকল কৰাটো ৰোধ কৰিবলৈ এতিয়া ‘লাইভনেছ ডিটেকশ্যন’ (liveness detection) প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি চেলফি ল’ব লাগিব।
• ভৌগোলিক অৱস্থান (Location Data): গ্ৰাহকজনে যি ঠাইৰ পৰা পঞ্জীয়ন কৰিছে, তাৰ অক্ষাংশ (Latitude) আৰু দ্ৰাঘিমাংশ (Longitude) ৰ লগতে তাৰিখ, সময় আৰু আই-পি (IP) ঠিকনা সংগ্ৰহ কৰিব লাগিব।
• বেংক একাউণ্ট পৰীক্ষা: ‘পেনী ড্ৰপ’ (penny drop) পদ্ধতিৰ জৰিয়তে (অৰ্থাৎ একাউণ্টত ১ টকা দি পৰীক্ষা কৰা) বেংক একাউণ্টটো সক্ৰিয় আৰু সঠিক হয় নে নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিব লাগিব।
নতুন নিৰ্দেশনাৱলীত ‘ইনিচিয়েল কয়েন অফাৰিং’ (ICO) আৰু ‘ইনিচিয়েল টোকেন অফাৰিং’ (ITO) সম্পৰ্কীয় কাৰ্যকলাপসমূহক “তীব্ৰভাৱে নিৰুৎসাহিত” কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, পৰিচয় লুকুৱাই ৰখা ক্ৰিপ্টো টোকেন (anonymity-enhancing crypto tokens) আৰু “মিক্সাৰ” ব্যৱহাৰ হোৱা লেনদেনসমূহ সহজসাধ্য কৰাত এক্সচেঞ্জসমূহৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। এই ‘মিক্সাৰ’সমূহ হ’ল এনে কিছুমান সঁজুলি যিয়ে লেনদেনৰ উৎস আৰু গতিপথ অস্পষ্ট কৰি পেলায়, যাৰ ফলত কৰ্তৃপক্ষৰ বাবে অবৈধ ধনৰ সোঁত বিচাৰি উলিওৱাটো অতি কঠিন হৈ পৰে।
বেছিভাগ ভাৰতীয় ক্ৰিপ্টো বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে এই নতুন পৰিৱৰ্তনসমূহ খুব এটা ডাঙৰ বাধাৰ দৰে অনুভৱ নহ’ব পাৰে, বৰঞ্চ ই এক ক্ৰমান্বয়ে হোৱা সংস্কাৰহে। সময় সাপেক্ষে KYC পুনৰ পৰীক্ষণ কৰা, চেলফি লোৱা আৰু বেংক একাউণ্ট পৰীক্ষা কৰাৰ দৰে কামবোৰ ইতিমধ্যে দেশৰ আগশাৰীৰ প্লেটফৰ্মসমূহৰ বাবে স্বাভাৱিক হৈ পৰিছিল। FIU-IND-ৰ এই শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৱলীয়ে মূলতঃ সমগ্ৰ উদ্যোগটোতে এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহক এক নিৰ্দিষ্ট মানদণ্ডলৈ আনিছে আৰু ইয়াক অধিক মজবুত কৰি তুলিছে।
ভাৰতত ক্ৰিপ্টোকাৰেন্সীৰ নিয়মসমূহ অধিক কঠোৰ কৰা হৈছে যদিও এতিয়াও এক পূৰ্ণাংগ আইনৰ অভাৱ স্পষ্ট হৈ আছে। বৰ্তমানৰ স্থিতি অনুসৰি ভাৰ্চুৱেল ডিজিটেল সম্পদৰ ওপৰত চৰকাৰে যথেষ্ট উচ্চ হাৰত কৰ আৰোপ কৰিছে— মূলধনী লাভৰ ওপৰত ৩০% কৰ (Capital Gains Tax) আৰু প্ৰতিটো লেনদেনত ১% TDS। কিন্তু ইমানবোৰ নিয়মৰ পাছতো, যদিহে কোনোবিনিয়োগকাৰীৰ একাউণ্ট হেক হয় বা কোনো জালিয়াতিৰ বলি হয়, তেন্তে তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিব পৰাকৈ কোনো শক্তিশালী আইনী ব্যৱস্থা এতিয়াও দেশত গঢ়ি উঠা নাই।
উৎস- সংবাদ সংস্থা
