নিউয়ৰ্ক: আন্তৰ্জাতিক কূটনীতিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ বাবে আহিছে এক অতি সুখবৰ। ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটি অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ গোটৰ অধ্যক্ষতা কৰিবলৈ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ ভাৰতীয় কূটনীতিকক মনোনীত কৰা হৈছে। এই সমিতিখনৰ মূল কাম হৈছে বিশ্বজুৰি মাৰাত্মক অস্ত্র-শস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ দিশত কাম কৰা। ভাৰতৰ বাবে এই নিযুক্তি কেৱল এক পদ নহয়, বৰঞ্চ ই আন্তৰ্জাতিক নিৰাপত্তা আৰু বিশ্ব কূটনীতিৰ মঞ্চত ভাৰতৰ শক্তিশালী স্থিতিৰ এক পৰিচায়ক। বিশেষকৈ পাৰমাণৱিক যুদ্ধৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰা আৰু সমগ্ৰ বিশ্বতে সামৰিক স্থিৰতা বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত এতিয়াৰে পৰা ভাৰতৰ ভূমিকা আৰু অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিব।
ডি.বি. ভেংকটেশ বাৰ্মাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিব প্ৰধানে ২০২৬-২৭ বৰ্ষৰ বাবে নিৰস্ত্ৰীকৰণ বিষয়ক পৰামৰ্শদাতা ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে মনোনীত কৰিছে। ১৯৭৮ চনত এই ব’ৰ্ডখন স্থাপন হোৱাৰ পিছত এয়া প্ৰথমবাৰৰ বাবে এজন ভাৰতীয় নাগৰিকে ইয়াৰ নেতৃত্ব দিব। ইয়াৰ পূৰ্বে ভাৰতীয় কূটনীতিকসকলে এই ব’ৰ্ডৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে যদিও অধ্যক্ষৰ পদ কেতিয়াও কোনো ভাৰতীয়ৰ হাতত নাছিল। সেইহে, এই মনোনয়ন ৰাষ্ট্ৰসংঘত ভাৰতৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য মাইলৰ খুঁটি হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।
বাৰ্মাই ১৯৮৮ চনৰ পৰা ২০২১ চনলৈকে ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাত (IFS) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু তেওঁক নিৰস্ত্ৰীকৰণ তথা ৰাছিয়া বিষয়ক ভাৰতৰ অন্যতম বিশেষজ্ঞ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ত থকাৰ সময়ছোৱাত তেওঁ ভাৰত-আমেৰিকা অসামৰিক পাৰমাণৱিক চুক্তিৰ সৈতে জড়িত আলোচনাসমূহৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। পিছলৈ তেওঁ ৰাছিয়াত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায়, য’ত তেওঁ ক’ভিড কালৰ সমন্বয় আৰু কৌশলগত মিত্ৰতাৰ দৰে এক জটিল সময়ছোৱাত দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কক সঠিক দিশ নিৰ্দেশনা দিছিল।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ দশম বিশেষ অধিৱেশনত গ্ৰহণ কৰা এক ঐতিহাসিক সিদ্ধান্তৰ ভিত্তিতেই এই ‘নিৰস্ত্ৰীকৰণ পৰামৰ্শদাতা ব’ৰ্ড’ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰধান দায়িত্ব হ’ল বিশ্বজুৰি মাৰাত্মক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ভাণ্ডাৰ কেনেকৈ সীমিত কৰিব পাৰি আৰু নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ লক্ষ্য কেনেকৈ পূৰণ কৰিব পাৰি, সেই সন্দৰ্ভত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিব প্ৰধানক প্ৰয়োজনীয় পৰামৰ্শ দিয়া। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিভিন্ন সংস্থাৰ দ্বাৰা চলোৱা গৱেষণা আৰু অধ্যয়নসমূহৰ ওপৰতো এই ব’ৰ্ডে নিজৰ অভিমত আগবঢ়ায়। কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াই নহয়, এই গোটটোৱে ‘ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰস্ত্ৰীকৰণ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান’ৰ (UNIDIR) অভিভাৱক বা ন্যাসৰক্ষী (Board of Trustees) হিচাপেও কাম কৰে। লগতে, সমগ্ৰ বিশ্বতে নিৰস্ত্ৰীকৰণ সম্পৰ্কীয় তথ্য আৰু সজাগতা প্ৰসাৰৰ যি চৰকাৰী কাৰ্যসূচী আছে, তাক সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰাতো এই ব’ৰ্ডে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
বাৰ্মাৰ এই মনোনয়নে নিৰস্ত্ৰীকৰণ আৰু আন্তৰ্জাতিক নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ অভিজ্ঞতা আৰু ভাৰসাম্যপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি থকা গোলকীয় স্বীকৃতিকে প্ৰতিফলিত কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও, ই সাৰ্বজনীন আৰু বৈষম্যহীন পাৰমাণৱিক নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ বাবে ভাৰতে কৰি অহা দীৰ্ঘদিনীয়া ওকালতিৰ সৈতে সংগতি ৰাখিছে। বিশ্বজুৰি বৃদ্ধি পোৱা ভূ-ৰাজনৈতিক উত্তেজনাৰ সাম্প্ৰতিক সময়ত গোলকীয় অস্ত্ৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ নীতি-নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এই পদক্ষেপে ভাৰতৰ কণ্ঠক অধিক শক্তিশালী কৰিব।
উৎস- সংবাদ সংস্থা
