ৱাছিংটন: গোলকীয় জলবায়ু শাসন ব্যৱস্থাৰ ইতিহাসত এক বৃহৎ জোকাৰণি সৃষ্টি কৰি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ জলবায়ু পৰিৱৰ্তন সম্পৰ্কীয় ফ্ৰেমৱৰ্ক কনভেনচন (UNFCCC) ত্যাগ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছে। কেৱল সেয়াই নহয়, আমেৰিকাই ইয়াৰ লগতে আই.পি.চি.চি. (IPCC), আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সৌৰ মিত্ৰজোঁট (ISA) আৰু আই.আৰ.ই.এন.এ. (IRENA) ৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ সংস্থাসমূহকে ধৰি মুঠ ৬০-তকৈও অধিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি আৰু সংগঠনৰ পৰা নিজৰ সদস্যপদ প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে পেৰিছ চুক্তি ত্যাগ কৰাৰ ঠিক এবছৰৰ পিছতে লোৱা এই নতুন সিদ্ধান্তই বিশ্বজুৰি বহুপাক্ষিক জলবায়ু কাৰ্যসূচীৰ ভৱিষ্যতৰ কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে।
আমেৰিকাই কি কি ত্যাগ কৰিলে?
আমেৰিকাৰ এই শেহতীয়া সিদ্ধান্তই ১৯৯২ চনত স্বাক্ষৰিত সেই মৌলিক “UNFCCC” চুক্তিক সামৰি লৈছে, যিখন চুক্তি আছিল বিশ্বৰ সকলো জলবায়ু আলোচনাৰ মূল আধাৰ। ইয়াৰ উপৰিও জলবায়ু বিজ্ঞান আৰু নীতি নিৰ্ধাৰণৰ অন্যতম মঞ্চ “জলবায়ু পৰিৱৰ্তন সম্পৰ্কীয় আন্তঃচৰকাৰী পেনেল” (IPCC), ভাৰতৰ নেতৃত্বত গঢ়ি উঠা “আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সৌৰ মিত্ৰজোঁট” আৰু “আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নৱীকৰণযোগ্য শক্তি সংস্থা”ৰ পৰাও আমেৰিকাই নিজৰ নাম কাটি দিছে।
মন কৰিবলগীয়া যে, আমেৰিকাৰ পেৰিছ চুক্তিৰ পৰা ওলাই অহাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো অহা ২০ জানুৱাৰীত আনুষ্ঠানিকভাৱে সম্পূৰ্ণ হ’ব। ইয়াৰ পূৰ্বেই যোৱা এটা বছৰত ট্ৰাম্প প্ৰশাসনে দেশখনৰ জলবায়ু গৱেষণা সংস্থাসমূহৰ পুঁজি আৰু কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা ব্যাপক হাৰত কৰ্তন কৰিছে, যাৰ ফলত বিশ্বজুৰি জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তথ্য সংগ্ৰহ আৰু নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা যথেষ্ট দুৰ্বল হৈ পৰিছে।
জলবায়ু চুক্তিৰ সৈতে আমেৰিকাৰ পুৰণি সংঘাত:
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলবায়ু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ ক্ষেত্ৰত আমেৰিকাৰ অনিচ্ছা কোনো নতুন কথা নহয়। যদিও আমেৰিকাই UNFCCC গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লৈছিল, তথাপিও তেওঁলোকে কেতিয়াও কিয়োটো প্ৰট’কলক (Kyoto Protocol) আইনী স্বীকৃতি দিয়া নাছিল। কিয়নো কিয়োটো প্ৰট’কলে উন্নত দেশসমূহৰ ওপৰত নিৰ্গমন হ্ৰাসৰ বাবে কঠোৰ আইনী বাধ্যবাধকতা আৰোপ কৰিছিল।
ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে আমেৰিকাই পেৰিছ চুক্তিৰ দৰে এক নমনীয় ব্যৱস্থাৰ বাবেহে জোৰ দিছিল। কিন্তু পেৰিছ চুক্তিৰ অধীনতো আমেৰিকাৰ প্ৰদৰ্শন আছিল হতাশাজনক। কাৰ্বন নিৰ্গমন হ্ৰাসৰ মাত্ৰা অতি কম আছিল আৰু দৰিদ্ৰ দেশসমূহক কৰিবলগীয়া জলবায়ু বিত্ত তথা প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰৰ দৰে মূল দায়িত্বসমূহৰ পৰাও আমেৰিকাই দূৰত্ব বজাই ৰাখিছিল।
অৱশ্যে, বৰ্তমানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ শাসনত এই স্থিতি সম্পূৰ্ণ সলনি হৈছে। ট্ৰাম্প এজন প্ৰকাশ্য জলবায়ু সন্দেহবাদী (Sceptic) হিচাপে জনাজাত, যিয়ে গোলকীয় জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰচেষ্টাক বাৰে বাৰে উপহাস কৰি আহিছে আৰু পূৰ্বৰ সকলো কূটনৈতিক প্ৰগতি নস্যাৎ কৰিবলৈ উঠি-পৰি লাগিছে।
বিশ্বৰ বাবে ইয়াৰ পৰিণতি কি হ’ব?
তাৎক্ষণিকভাৱে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কম যেন লাগিব পাৰে, কিয়নো বিশ্বই ইতিমধ্যে ২০৩০ চনৰ নিৰ্গমন লক্ষ্যত উপনীত হোৱাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ দিশে অগ্ৰসৰ হৈছে। কিন্তু আচল চিন্তাৰ কাৰণ হ’ল ইয়াৰ দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰভাৱ। যিহেতু আমেৰিকাই UNFCCC-ৰ দৰে মূল মঞ্চখনৰ পৰাই বিদায় লৈছে, গতিকে এতিয়াৰে পৰা তেওঁলোকক কোনো গোলকীয় নীতি-নিয়ম বা জবাবদিহিতাৰ আওতালৈ আনিব পৰা নাযাব। ই সমগ্ৰ বহুপাক্ষিক ব্যৱস্থাটোকে দুৰ্বল কৰিছে আৰু আন কিছুমান অনিচ্ছুক দেশকো জলবায়ু সংগ্ৰামৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ পৰোক্ষভাৱে উদগনি দিছে।
তদুপৰি, আমেৰিকাৰ জলবায়ু গৱেষণা কেন্দ্ৰসমূহৰ পুঁজি কৰ্তনৰ ফলত সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিজ্ঞানীসকলে সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব।
ঐতিহাসিকভাৱে আমেৰিকাই বিশ্বক আটাইতকৈ উন্নত উপগ্ৰহ পৰ্যবেক্ষণ আৰু জলবায়ু মডেলিং তথ্য যোগান ধৰি আহিছে।
আমেৰিকাৰ নিজৰ বাবে ই লোকচান নেকি?
বহু বিশেষজ্ঞৰ মতে এই সিদ্ধান্তই আমেৰিকাৰ নিজৰ স্বাৰ্থকো ক্ষুণ্ণ কৰিব পাৰে। নৱীকৰণযোগ্য শক্তি এতিয়া কেৱল পৰিৱেশৰ বিষয় হৈ থকা নাই, বৰঞ্চ ই এক অৰ্থনৈতিক আৰু কৌশলগত প্ৰয়োজন হৈ পৰিছে। সৌৰ আৰু বায়ু শক্তিৰ দৰে সুলভ উৎসসমূহ ত্যাগ কৰি আমেৰিকাই “চীন”ৰ হাতত আধিপত্য এৰি দিয়াৰ সম্ভাৱনা প্ৰকট হৈ পৰিছে। বৰ্তমান চীন ইতিমধ্যে সৌৰ পেনেল আৰু বৈদ্যুতিক বাহন উৎপাদনত বিশ্বৰ ভিতৰতে শীৰ্ষত আছে। আমেৰিকাৰ এই প্ৰস্থানে চীনক অধিক লাভৱান কৰিব পাৰে।
ভাৰতৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ:
ভাৰতৰ বাবে ইয়াৰ ফল মিশ্ৰিত হ’ব। এফালে আমেৰিকাৰ চাপ কমি যোৱাৰ বাবে ভাৰতে নিজৰ কাৰ্বন নিৰ্গমন হ্ৰাসৰ বাবে অধিক সময় আৰু নমনীয়তা লাভ কৰিব পাৰে। কিন্তু আনফালে, স্বচ্ছ শক্তিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিদেশী বিনিয়োগ আৰু অত্যাধুনিক আমেৰিকান প্ৰযুক্তি লাভৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত কিছু বাধাগ্ৰস্ত হোৱাৰ আশংকা আছে।
উৎস- সংবাদ সংস্থা
