গুৱাহাটী: অসম তথা সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বাবে এক গৌৰৱোজ্জ্বল মুহূৰ্ত কঢ়িয়াই আনিবলৈ সাজু হৈছে অসম ডনবস্কো বিশ্ববিদ্যালয় (ADBU)। অহা ১২ জানুৱাৰীত ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO)-ৰ PSLV-C62 ৰ জৰিয়তে মহাকাশলৈ উৰা মাৰিব অসমৰ ভূমিৰ পৰা বিকশিত প্ৰথমটো উপগ্ৰহ। এই উপগ্ৰহটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে LACHIT-1 (Live Amateur Communication Hub for Innovative Technologies – One)।
হায়দ্ৰাবাদস্থিত মহাকাশ প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ‘ধ্ৰুৱ স্পেচ’ৰ প’লাৰ এক্সেছ-১ (PA-1) কাৰ্যসূচীৰ অধীনত এই উপগ্ৰহটো মহাকাশলৈ প্ৰেৰণ কৰা হ’ব। এই পদক্ষেপে সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ মহাকাশ প্ৰযুক্তি আৰু শৈক্ষিক উদ্ভাৱনৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।
ছাত্ৰ-শিক্ষকৰ অনন্য প্ৰচেষ্টা
LACHIT-1 মিছনটো সম্পূৰ্ণৰূপে এটা ছাত্ৰ-চালিত পদক্ষেপ। ইয়াত অসমৰ লগতে মেঘালয়, নাগালেণ্ড, অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু মণিপুৰৰ ৫০ জনতকৈও অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক জড়িত হৈ আছে। আহোমৰ বীৰ সেনাপতি লাচিত বৰফুকনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই উপগ্ৰহটোৱে অঞ্চলটোৰ ঐতিহাসিক বীৰত্বক প্ৰতিফলিত কৰাৰ লগতে ইয়াৰ ক্ৰমবৰ্ধমান কাৰিকৰী দক্ষতাকো বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰিব।
প্ৰযুক্তিগত নিৰ্মাণ আৰু প্ৰস্তুতি
ধ্ৰুৱ স্পেচৰ ‘এষ্ট্ৰা’ (Accelerated Space Technology Readiness & Access) কাৰ্যসূচীৰ অধীনত নিৰ্মিত LACHIT-1 ক কোম্পানীটোৰ ফ্লাইট-কুৱালিফাইড ‘P-DoT ছেটেলাইট প্লেটফৰ্ম’ৰ আধাৰত তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ডনবস্কো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দলটোৱে ধ্ৰুৱ স্পেচৰ কাৰিকৰী তত্ত্বাৱধানত উপগ্ৰহটোৰ সংস্থাপন (integration), কাৰ্যকৰী পৰীক্ষণ, ইণ্টাৰফেচ ভেলিডেশ্বন আৰু উৎক্ষেপণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো পৰ্যালোচনা সফলতাপূৰ্বক সম্পন্ন কৰিছে। মহাকাশত এই উপগ্ৰহটোক কক্ষপথত স্থাপন কৰিবলৈ ধ্ৰুৱ স্পেচৰ ‘DSOD-1U চেপাৰেশ্বন চিষ্টেম’ ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব।
[Image showing PSLV-C62 rocket and LACHIT-1 satellite integration]
কেনেকৈ পৰিচালিত হ’ব LACHIT-1?
উপগ্ৰহটো কক্ষপথত স্থাপন হোৱাৰ পিছত ইয়াক ডনবস্কো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাই পৰিচালনা কৰা হ’ব। ইয়াৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত এটা VHF/UHF গ্ৰাউণ্ড ষ্টেচন আৰু ধ্ৰুৱ স্পেচৰ ‘ইনটিগ্ৰেটেড স্পেচ অপাৰেচন কমাণ্ড চুইট’ (ISOCS) ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। উৎক্ষেপণৰ পূৰ্বে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষকসকলে ইয়াৰ প্ৰতিটো চাব-চিষ্টেম পৰীক্ষা কৰাৰ লগতে যোগাযোগ প্ৰক্ৰিয়াৰ অনুশীলন কৰি এক সম্পূৰ্ণ ‘মিছন-কণ্ট্ৰ’ল ৱৰ্কফ্ল’ সাজু কৰি তুলিছে।
দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনাত সহায় কৰিব এই উপগ্ৰহটোৱে
LACHIT-1 উপগ্ৰহটোক এমাচাৰ ৰেডিঅ’ ফ্ৰিকুৱেন্সি ব্যৱহাৰ কৰি এটা ‘ষ্টোৰ-এণ্ড-ফৰৱাৰ্ড’ যোগাযোগ ব্যৱস্থা প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ সাজু কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে পৃথিৱীৰ পৰা প্ৰেৰণ কৰা চুটি বাৰ্তাসমূহ উপগ্ৰহটোত জমা কৰি থৈ পিছত সুবিধাজনক সময়ত পৃথিৱীলৈ পুনৰ প্ৰেৰণ কৰিব পৰা যাব। এই ব্যৱস্থাটো জৰুৰীকালীন পৰিস্থিতি বা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ সময়ত অতি কামত আহিব। বিশেষকৈ বানপানী বা ভূমিস্খলনৰ দৰে দুৰ্যোগৰ সময়ত যেতিয়া সাধাৰণ যোগাযোগ ব্যৱস্থা বিকল হৈ পৰে, তেতিয়া এই উপগ্ৰহটোৱে যোগাযোগৰ এক বিকল্প পথ প্ৰশস্ত কৰিব।
অসম ডনবস্কো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য ফাডাৰ (ড°) জোচ পালেলীয়ে এই মিছনক এক ঐতিহাসিক মুহূৰ্ত বুলি অভিহিত কৰি কয় যে LACHIT-1-এ ভাৰতৰ মহাকাশ জগতত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অৱদানক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহে কেৱল পুথিগত শিক্ষা দিয়াই নহয়, বাস্তৱ জগতৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে শিক্ষাক একত্ৰিত কৰি ভৱিষ্যতৰ বিজ্ঞানী আৰু অভিযন্তা গঢ়ি তোলাত কেনে ভূমিকা ল’ব পাৰে, এয়া তাৰেই এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।
